Havenvisie 2050 gepresenteerd

26 januari 2026

Havenvisie 2050 gepresenteerd

De gemeenteraad van Rotterdam heeft in december 2025 de Havenvisie 2050 vastgesteld. Daarmee presenteren de gemeente en het Havenbedrijf Rotterdam vandaag een toekomstbeeld voor de haven als klimaatneutraal, circulair en weerbaar haven- en industriecomplex, met een sleutelrol voor energiezekerheid en strategische autonomie van Nederland en Noordwest-Europa. Vandaag is de Havenvisie 2050 gepresenteerd aan een breed publiek.

De Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland (NMZH) volgt de ontwikkeling van de Rotterdamse haven al sinds haar oprichting in 1972 op de voet. Sindsdien is NMZH continu in gesprek met het Havenbedrijf, overheden en andere betrokken partijen over een duurzame en circulaire ontwikkeling van de haven, met aandacht voor natuur, milieu, gezondheid en leefomgeving. Ook bij de totstandkoming van de Havenvisie 2050 heeft NMZH op verzoek van het Havenbedrijf een inhoudelijke review gegeven op het eindconcept.

Ambitieus beeld, maar beperkte borging

De Havenvisie 2050 markeert een duidelijke koerswijziging ten opzichte van eerdere visies. Duurzaamheid, energietransitie, leefomgeving en weerbaarheid krijgen nadrukkelijker aandacht. Richting 2040 verschuift de haven volgens de visie:

• van fossiele naar grotendeels niet-fossiele energie- en grondstofketens;
• naar meer elektrificatie, waterstof en circulaire industrie;
• naar slimme, digitale en efficiëntere logistiek;
• naar een sterkere focus op geopolitieke weerbaarheid en leveringszekerheid.

Tegelijkertijd constateert de NMZH dat veel van deze ambities niet zijn verankerd in harde doelen, normen of verplichtingen. Cruciale instrumenten om te sturen, zoals emissieplafonds, tussendoelen richting 2030 en 2040 en een publiek monitoringskader  ontbreken grotendeels.

Wat is wél overgenomen uit de NMZH-inbreng?

In de vastgestelde Havenvisie zijn meerdere aandachtspunten uit de NMZH-review gedeeltelijk terug te zien:

• meer erkenning van leefomgeving, natuur en gezondheid als randvoorwaarde;
• expliciete benoeming van stikstof, netcongestie en ruimtegebrek als structurele knelpunten;
• aandacht voor sociale aspecten van de transitie, zoals arbeidsmarkt en inclusiviteit;
• grotere nadruk op weerbaarheid, veiligheid en geopolitieke ontwikkelingen.

Deze punten zijn vooral verwerkt in de probleemanalyse en verhaallijn van de visie.

Wat ontbreekt volgens NMZH?

Essentiële aanbevelingen zijn echter niet of nauwelijks overgenomen, waaronder:

• concrete reductiepaden voor CO₂ en andere emissies richting 2030 en 2040;
• harde normen voor luchtkwaliteit, geluid, geur en stikstof (zoals WHO-richtlijnen);
• duidelijke keuzes over volumegroei, overslag en ruimtegebruik (kwaliteit boven volume);
• integrale monitoring, evaluatie en publieke verantwoording;
• toepassing van het principe de vervuiler betaalt in havengelden, contracten en vergunningen.

Ook blijven milieueffecten buiten het havengebied, zoals emissies in de Noordzee-aanloop en op ankerplaatsen grotendeels buiten beeld.

Waar moeten de prioriteiten nu liggen?

Als Rotterdam daadwerkelijk de duurzaamste haven van West-Europa wil worden, is volgens NMZH versnelling nodig op vijf punten:

• Harde sturing, emissieplafonds, jaarschijven en een publiek dashboard.
• Leefomgeving leidend, borging van gezondheidsnormen in beleid en vergunningen.
• Energie en netcapaciteit, prioritering van schaarse duurzame energie voor toepassingen zonder alternatief.
• Selectief vestigingsbeleid, ruimte voor activiteiten met aantoonbare maatschappelijke meerwaarde.
• Handhaving en uitvoering van ambitie naar afdwingbare praktijk.

Blijvend betrokken

NMZH onderschrijft het belang van een sterke, toekomstbestendige haven voor Zuid-Holland, Nederland en Europa. Vanuit onze meer dan vijftigjarige betrokkenheid blijven wij kritisch én constructief in gesprek over de verdere uitwerking van de Havenvisie 2050. De komende jaren zijn bepalend. Niet de ambities op papier, maar de keuzes in de praktijk zullen bepalen of de Rotterdamse haven daadwerkelijk schoner, gezonder en toekomstbestendig wordt richting 2050.

Lees hier de Havenvisie 2025

Lees hier de review van de NMZH op het eindconcept