In memoriam Marjan Minnesma

26 mei 2026

In memoriam Marjan Minnesma

Sommige mensen veranderen het debat. Anderen veranderen de werkelijkheid. Marjan deed allebei. Veel mensen zullen Marjan Minnesma herinneren als het gezicht van Urgenda, als de onverzettelijke aanjager van klimaatactie, als de vrouw die de Nederlandse staat via de rechter dwong zijn verantwoordelijkheid te nemen. Dat is terecht. Haar betekenis voor de klimaatbeweging in Nederland is nauwelijks te overschatten. Maar als ik aan Marjan denk, denk ik niet als eerste aan de klimaatrechtszaak.

Ik denk aan een mail op een willekeurige zaterdagavond.

Zoals die zaterdag dat een NRC-artikel over het Bos van Los in de Hoeksche Waard haar boos had gemaakt. Niet het keurige soort bestuurlijke bezorgdheid, maar echte, oprechte verontwaardiging over onrecht. Over gewone mensen die tegenover machtige partijen stonden en dreigden vermalen te worden in een systeem dat niet altijd de rechtsstaat lijkt te dienen. Haar bericht begon zonder omhaal: “Ik werd heel boos van dat verhaal vandaag in NRC.” Meteen gevolgd door de enige vraag die er voor haar blijkbaar toe deed: hebben deze mensen juridische ondersteuning nodig? En: “Als we haar (gratis) kunnen helpen, dan doen we dat graag.” Dat was Marjan.

Niet eerst kijken of iets binnen het eigen werkterrein viel. Niet afwegen of het strategisch handig was. Niet wachten op een formeel verzoek. Als zij onrecht zag, kwam ze in beweging. Direct. En praktisch. Toen ik haar vertelde hoe ingewikkeld de situatie was, dacht ze meteen mee over oplossingen: media-aandacht, juridische druk, crowdfunding, familiefondsen. Niet uit abstract idealisme, maar vanuit een diepgeworteld gevoel dat je mensen niet alleen laat staan tegenover systemen die te groot en te machtig lijken.

Ik ken Marjan vanaf de start van Urgenda. In de jaren daarna hadden we af en toe contact, onder meer over de Rotterdamse haven en de immense opgave om het havenindustrieel complex klimaatneutraal te maken. Dat waren geen kleine gesprekken; het ging over systeemverandering, over de vraag hoe je een van de grootste industriële clusters van Europa in beweging krijgt. Maar wat me altijd opviel, was dat Marjan met dezelfde energie sprak over die grote transities als over een concrete zaak waarin burgers vastliepen. Dat is zeldzaam.

Veel mensen kunnen groot denken. Veel mensen kunnen zich vastbijten in beleid, cijfers, scenario’s en juridische strategie. Maar niet iedereen behoudt daarbij de menselijke maat. Marjan wel. Achter haar scherpe analyses, haar vasthoudendheid en haar enorme daadkracht zat een sterk ontwikkeld rechtvaardigheidsgevoel. Misschien was dat wel haar grootste drijfveer.

Ze kon fel zijn. Ongeduldig ook, als systemen bleven wegkijken of verantwoordelijkheid vooruit schoven. Maar die felheid kwam niet voort uit cynisme. Juist uit betrokkenheid. Omdat het haar echt iets deed. Met Marjan verliezen we niet alleen een pionier, maar ook iemand van wie je wist,  als het erop aankomt, staat ze op.

Voor mij zal ze ook die vrouw blijven die op een zaterdagavond een bericht stuurde omdat ze een onrechtvaardig verhaal had gelezen en dacht hier moeten we iets aan doen.

Dat we zulke mensen hard nodig hebben, voelen we misschien juist nu.

Dag Marjan. Ik maak een diepe buiging en neem je in gedachten mee.