Afstudeeronderzoek afgerond over communicatie van natuurinclusieve landbouw

24 juni 2026

Hoe kan NMZH met gerichte en toegankelijke communicatie bijdragen aan meer begrip, minder weerstand en meer onderlinge verbinding tussen agrariërs rondom natuurinclusieve landbouw in Zuid-Holland? Die vraag stond centraal in mijn afstudeeronderzoek dat ik in de afgelopen maanden heb uitgevoerd voor de Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland (NMZH). Het onderzoek laat zien dat effectieve communicatie niet draait om het delen van meer informatie, maar om vertrouwen, persoonlijk contact en communicatie die aansluit bij de dagelijkse praktijk van agrariërs.

De landbouwsector staat voor grote maatschappelijke uitdagingen. Hierbij vragen thema’s als biodiversiteitsherstel, klimaatverandering en waterkwaliteit om een duurzamere manier van landbouw.
Natuurinclusieve landbouw wordt daarbij vaak genoemd als belangrijke richting. Veel agrariërs ervaren dat de communicatie hierover onvoldoende aansluit bij hun dagelijkse praktijk, wat leidt tot onbegrip, weerstand en wantrouwen. Voor NMZH was dit de aanleiding om te onderzoeken hoe agrariërs communicatie rondom natuurinclusieve landbouw ervaren en welke aanpak het beste aansluit bij hun behoeften, om zo te zorgen voor meer begrip, minder weerstand en meer onderlinge verbinding tussen agrariërs en daarmee de transitie naar natuurinclusieve landbouw te versnellen.

Onderzoek onder agrariërs en experts
Om inzicht te krijgen in wat er speelt in de praktijk zijn interviews afgenomen bij zeven melkveehouders uit Zuid-Holland, vijf provinciale Natuur- en Milieufederaties en een expert op het gebied van biologische landbouw. Daarnaast is een literatuurstudie uitgevoerd en is bestaande communicatie van NMZH geanalyseerd. Door deze inzichten uit theorie en praktijk te combineren ontstond een duidelijk beeld van de kansen en knelpunten in de communicatie met agrariërs.

Belangrijkste inzichten
Uit het onderzoek blijkt dat veel agrariërs natuurinclusieve landbouw zien als een breed en soms onduidelijk begrip. Hoewel de intrinsieke motivatie om goed voor natuur en landschap te zorgen vaak al aanwezig is, vormen economische onzekerheid, wisselende regelgeving en een gebrek aan toekomstperspectief belangrijke belemmeringen voor het zetten van stappen richting natuurinclusieve landbouw.
Daarnaast blijkt vertrouwen de belangrijkste succesfactor voor effectieve communicatie. Agrariërs geven aan behoefte te hebben aan organisaties die de praktijk begrijpen, luisteren naar hun ervaringen en langdurig betrokken blijven. Geen algemene beleidsinformatie, maar praktijkgerichte persoonlijke communicatie en praktijkvoorbeelden van collega-boeren.

Communicatie over de transitie naar natuurinclusieve landbouw vraagt meer dan alleen het delen van informatie. Het onderzoek laat zien dat communicatie pas effectief wordt wanneer agrariërs zich gehoord voelen en actief kunnen meedenken. Agrariërs willen niet alleen geïnformeerd worden, maar ook actief
betrokken worden bij het gesprek: alleen zo ontstaat een haalbaar beleid dat werkt in de praktijk.
Daar ligt een belangrijke rol voor NMZH. Als verbinder tussen beleid en praktijk kan de organisatie bijdragen aan meer wederzijds begrip, vertrouwen en samenwerking.

Aanbevelingen
Op basis van het onderzoek zijn verschillende aanbevelingen opgesteld voor NMZH:

• Investeren in langdurige relaties met agrariërs
• Meer persoonlijke en praktijkgerichte communicatie,
• Het stimuleren van boer-tot-boer leren en praktijknetwerken,
• Het versterken van de verbindende rol tussen beleid en praktijk.

Met deze aanpak kan NMZH communicatie beter laten aansluiten bij de dagelijkse praktijk van agrariërs en bijdragen aan een toekomstbestendige, natuurinclusieve landbouw.

Bekijk hier de poster met de adviezen van Tamar.