PFAS in bestrijdingsmiddelen: krijgen boeren wel het hele verhaal?

11 juni 2026

PFAS in bestrijdingsmiddelen: krijgen boeren wel het hele verhaal?

PFAS duiken steeds vaker op in het nieuws. Meestal gaat het over industriële vervuiling, vervuild drinkwater of de problemen rond Chemours. Maar er is een andere bron die veel minder aandacht krijgt: bestrijdingsmiddelen.

Uit onderzoek blijkt dat tientallen toegelaten gewasbeschermingsmiddelen PFAS-verbindingen bevatten of afbreken tot PFAS-gerelateerde stoffen. Tegelijkertijd blijkt dat veel gebruikers zich daar niet van bewust zijn. Dat roept een belangrijke vraag op: krijgen boeren en tuinders wel alle informatie die zij nodig hebben om verantwoord met deze middelen om te gaan?

Toegelaten betekent niet automatisch zonder risico
PFAS staat voor een grote groep chemische stoffen die nauwelijks afbreken in het milieu. Sommige PFAS kunnen zich ophopen in bodem, water, dieren en mensen. Daarom worden ze ook wel ‘forever chemicals’ genoemd.

Onderzoek laat zien dat het gebruik van PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen de afgelopen jaren is toegenomen. In verschillende landbouwgebieden worden inmiddels PFAS-afbraakproducten, zoals trifluorazijnzuur (TFA), aangetroffen in bodem en oppervlaktewater. Deze stoffen kunnen uiteindelijk terechtkomen in grondwater en drinkwaterbronnen.

Op papier niet persistent, in de praktijk wel een probleem?
Boeren en tuinders zijn voor hun informatie grotendeels afhankelijk van veiligheidsinformatiebladen. In verschillende veiligheidsinformatiebladen van PFAS-houdende bestrijdingsmiddelen staat dat een product niet persistent is, niet bioaccumulerend is en niet voldoet aan de criteria voor zeer zorgwekkende PBT-stoffen.

Tegelijkertijd worden sommige van dezelfde middelen in wetenschappelijke onderzoeken juist in verband gebracht met PFAS-vervuiling en zeer persistente afbraakproducten.

Dat betekent niet automatisch dat de informatie onjuist is. Maar het roept wel vragen op. Hoe kan een gebruiker beoordelen wat de werkelijke milieugevolgen zijn? Wie controleert of de informatie volledig en begrijpelijk is? En hoe wordt voorkomen dat gebruikers onbedoeld bijdragen aan verdere PFAS-vervuiling?

Arbeidsinspectie: bewustzijn ontbreekt
Uit onderzoek van de Nederlandse Arbeidsinspectie blijkt dat veel bedrijven niet weten dat zij werken met gewasbeschermingsmiddelen die PFAS bevatten.

Dat gebrek aan bewustzijn is zorgelijk. Niet alleen vanwege mogelijke blootstelling van gebruikers zelf, maar ook vanwege de gevolgen voor bodem, oppervlaktewater, natuur en uiteindelijk onze voedselproductie.

Tegelijkertijd bleek bij inspecties dat bijna een derde van de gecontroleerde bedrijven niet volledig voldeed aan de gebruiksvoorschriften van bestrijdingsmiddelen. Deels omdat deze voorschriften ingewikkeld zijn en in de praktijk lastig uitvoerbaar blijken.

Vijf vragen aan het Rijk
De Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland heeft deze signalen onder de aandacht gebracht van de ministeries van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) en Infrastructuur en Waterstaat (I&W).

Wij vragen aandacht voor vijf fundamentele vragen:

1. Worden gebruikers voldoende geïnformeerd over de aanwezigheid van PFAS in bestrijdingsmiddelen?
2. Zijn veiligheidsinformatiebladen volledig, begrijpelijk en toegankelijk?
3. Wie controleert de juistheid van deze informatie?
4. Hoe worden risico’s voor bodem, water, voedselproductie en volksgezondheid meegewogen?
5. Is de huidige regelgeving voldoende om verdere PFAS-vervuiling te voorkomen?

Tijd voor meer transparantie
Professionele gebruikers moeten erop kunnen vertrouwen dat de informatie die zij ontvangen volledig en begrijpelijk is. Zeker wanneer het gaat om stoffen die mogelijk jarenlang aanwezig blijven in onze leefomgeving.

Meer transparantie over PFAS in bestrijdingsmiddelen is geen luxe, maar een noodzakelijke stap richting een gezonde leefomgeving, schoon water en een toekomstbestendige landbouw.

Wij kijken uit naar de reactie van de ministeries op deze vragen.

Klik hier voor de “Factsheet” die gedeeld is met de ministeries